ગઝલ – રમેશ પારેખ

કેટલાક મારા પ્રિય અશઆર

એક વરસાદનું ટીપું અમે છબીમાં મઢ્યું,
ત્યારથી ભેજભર્યા ઓરડા કોરા ન થયા.
.. .. .. ..
હા, કાલે ઊંઘમાં પલળી ગયાં તાં સપનાંઓ,
જુઓને, સૂકવ્યાં છે આજ અહીં અગાસીએ.
. . . . . .
મને ખબર છે ભરી તી મેં પેનમાં શાહી,
લખું તો કાગળો ઉપર સમુદ્ર વહી આવ્યો.
.. .. .. ..
આ મારો હાથ પઢે કોરા કાગળોમાં નમાઝ,
કલમઘસુને હવે ખ્યાલ ખુદાનો આવ્યો.
. . . . .
અને એ ઘટનામાં આકાશ સંડોવાય સતત,
સાવ ફાટેલ છે મારી પતંગ યાદ આવે.
… … …
આ મારા હાથ હાથ નહીં વાદળું જો હોત,
તો આંગળીની ધારે હું વરસી શકત બધું.
. . . . .
છે, પથ્થરોથી સખત છે આ શાહીનું ટીપું,
પીડાની મૂર્તિઓ કંડારવી ક્યાં સહેલી છે?
– – – – –
લખ્યો છે મારી હયાતીનો એક દસ્તાવેજ,
બંધ પરબીડિયું છું હું છતાં ટપાલ નથી.
.. .. .. ..
ક્ષણોને સાટવું, સૂંઘું ને મુક્ત છોડી દઉં,
હું તો પારેખ છું પારેખ, કોટવાલ નથી

……. …….. …….. ….

માગ માગ

ગુલાલ માગ, ગરલ માગ, કે ગમે તે માગ,
પરંતુ હે રમેશ, આ સમય કહે તે માગ.

આ તારા શ્વાસ મસાલોભરેલું પંખી છે,
કોઈ મ્યુિઝયમમાં હવે એને ગોઠવે તે માગ.

જડે એ ઘટનામાં ગર્ભિત હો એનું ખોવાનું,
તો હાથ વ્યર્થ ધૂળધૂળ ના રમે તે માગ.

રાતના છાંયામાં ઢંકાઈ જાય છે મૃગજળ,
હે આંખ, જા અને સવાર ના પડે તે માગ.

ઊડે પતંગિયું તે પણ ગણાતું અફવામાં,
આ સગ્ગી આંખ તો આંખોવગી રહે તે માગ.

સૂર્ય ઘરમાં ઉગાડવાની જીદ છોડી દે.
આ ઠરતા કોડિયા પાસેથી જે મળે તે માગ.

એક ઘડિયાળ ધબકતી રહે છે ઘટનામાં,
કદીક તારું ધબકવું તને મળે તે માગ.

માગવા પર તો પ્રતિબંધ નથી, માગી જો,
કદીક લોહીની દીવાલો ફરફરે તે માગ.

છે શ્વાસ ટેવ, નજર ટેવ, ટેવ છે સગપણ,
હવે રમેશ, બીજી ટેવ ના પડે તે માગ.

– રમેશ પારેખ ( 3/12/76, 4/12/76, 5/12/76, 9/12/76)
રમેશ પારેખની શ્રેષ્ઠ ગઝલોમાંથી
સંપાદક:રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન’

 

Ramesh Parekh

My Comforter – Emily Bronte

Well hast thou spoken, and yet, not taught
A feeling strange or new;
Thou hast but roused a latent thought,
A cloud-closed beam of sunshine, brought
To gleam in open view.

Deep down, concealed within my soul,
That light lies hid from men;
Yet, glows unquenched – though shadows roll,
Its gentle ray cannot control,
About the sullen den.

Was I not vexed, in these gloomy ways
To walk alone so long?
Around me, wretches uttering praise,
Or howling o’er their hopeless days,
And each with Frenzy’s tongue; –

A brotherhood of misery,
Their smiles as sad as sighs;
Whose madness daily maddened me,
Distorting into agony
The bliss before my eyes!

So stood I, in Heaven’s glorious sun,
And in the glare of Hell;
My spirit drank a mingled tone,
Of seraph’s song, and demon’s moan;
What my soul bore, my soul alone
Within itself may tell!

Like a soft air, above a sea,
Tossed by the tempest’s stir;
A thaw-wind, melting quietly
The snow-drift, on some wintry lea;
No: what sweet thing resembles thee,
My thoughtful Comforter?

And yet a little longer speak,
Calm this resentful mood;
And while the savage heart grows meek,
For other token do not seek,
But let the tear upon my cheek
Evince my gratitude!

– Emily Bronte ( 1818- 1848)

Emily-Bronte-

મહાકવિ કાલિદાસકૃત મેઘદૂત

મહાકવિ કાલિદાસકૃત મેઘદૂત

પૂર્વમેઘ

કોઈ યક્ષે ફરજચૂકથી, વર્ષના સ્વામીશાપે,
પામી તેજોહીન સ્થિતિ અને પ્રેમિકાનો વિયોગ,
સીતાસ્નાને પુનિત નીરને તીર રામાદ્રિ મધ્યે,
છાયા દેતાં તરુવરવીંટ્યા આશ્રમે વાસ કીધો.1

એ રામાદ્રિ શિખર પર તે કામીએ કૈંક માસ
ગાળ્યા સોનાવલય વિખૂટા ક્ષીણ ને રિક્ત હાથે;
ત્યાં આષાઢે પ્રથમ દિવસે શૃંગછાયો સુરમ્ય,
માથું ખોસી ગિરિ શું રમતા હાથી શો મેઘ દીઠો.2

કૌતુકોના જનક પ્રતિ એ દાસ યક્ષેશ કેરો,
કોરી ખાતા ઉરદહનના ચિંતને લીન ઊભો,
મેઘાલોકે સુખી પણ બને ચિત્તથી જ્યાં અજંપ
ત્યાં આશ્લેષે અધીર વિરહીની વ્યથા પૂછવી શી?3

સામે જોઈ ઘન નભમહીં, સ્વપ્રિયા જીવિતાર્થે,
તેની સાથે નિજકુશળનાં વેણ પ્હોંચાડવાને,
યક્ષે ખીલ્યાં ગિરિકુસુમનો અર્ધ્ય તેને સમર્પી,
હોંશે પ્રીતિસભર વચને અર્પિયો આવકાર.4

ધૂમ, જ્યોતિ, જળ, પવનનો યોગ એ મેઘ ક્યાં? ને
ક્યાં સંદેશા કરણક્ષમ સૌ પ્રાણીથી લૈ જવાતા?
ઉત્કંઠામાં વીસરી સઘળું યાચતો યક્ષ એને!
કામીઓને જીવઅજીવના ભેદ લેશે ન સૂઝે.5

જન્મ્યો વંશે જગવિદિત તું પુષ્કરાવર્તકોના,
જાણું તારાં રૂપની રમણા ઈન્દ્રના કારભારી!
તેથી યાચું વિધિવશ તને હું પ્રિયાનો વિયોગી,
હીણે વાંછ્યાં સુફળથી ભલું નિષ્ફલા શ્રેષ્ઠયાચ્યું.6

સંતપ્તોનું શરણ તું જ છે ઓ પયોદ! પ્રિયાને,
સંદેશો આ ધનપતિતણા ક્રોધના ભોગીનો તું
લૈ જાજે, ત્યાં નગરી અલકા યક્ષરાજોની, જેના
મ્હેલો ધોયા ગિરિશિખરના શંભુની ચંદ્રિકાથી. 7

તું બેઠેલો પવન વહને, પંથી કેરી પ્રિયાઓ
જોશે આશાસભર નયનથી, કેશ છુટ્ટા સમારી;
પામી તુંને વિરહવિધુરા પ્રેમિકાને ભૂલે શે?
ના કોઈને મુજ સમ હશે આવી લાચાર વૃત્તિ. 8

ધીમા ધીમા અનુકૂળ યથા વાયુ વાશે તને ત્યાં,
ડાબી પાંખે મધુર કૂજનો પ્રેરશે ચાતકોનાં,
ગર્ભાધાન ક્ષણની સ્મૃિતથી, નેત્રરૂડા તને ઓ!
હારેહારો ગગનપથમાં સેવી રે’શે બલાકા. 9

ત્યાં તું જોશે દિવસ ગણતી તત્પરા એક નારી,
નિશ્ચે પામી સરલ ગતિને; તારી એ બંધુપત્ની.
આશાબંધો ફૂલ સમ કંઈ કેટલી નારીઓનાં
સંભાળી લે, પ્રણયી હ્રદયો, તૂટી જાતાં વિયોગે. 10
– અનુવાદક જયન્ત પંડ્યા

Meghdoot by Shri Ramgopal Vijayvargiya
Meghdoot : A painting by Shri Ramgopal Vijayvargiya

વામન અવતાર

એણે એની એક આંખ બંધ કરી, હવામાં હાથના અંગૂઠાને સામે સર્પાકારે ફેલાયેલા હાઈ-વે ને ઢાંકી દેવો હોય એમ ઊંચો કર્યો. એક ક્ષણ એને એવું લાગ્યું કે સતત વહે જતો નાની-મોટી કાર નો કાફલો એના એક અંગૂઠાની તાકાતથી રોકી શકે, ઢાંકી દઈ શકે છે. એના મનમાં એક અજબ જેવી ખુશી, સંતોષ અને ગર્વની લાગણી છલકાઈ ગઈ. અરે ચલના, ઐસે કિતની દેર ઈધર બૈઠના હૈ તેરેકુ , રાજુએ વિચારોમાં ડૂબેલા પ્રશાંતને થોડા ચીડભર્યા અવાજે કહ્યું. પ્રશાંત લગભગ દસેક મીટર ઊંચા હોર્ડીંગને ચિતરવાનું કામ પૂરું થયા પછી હજી એના પરથી લટકાવેલા સાંકડા ઝૂલા પર લટકતો બેઠો હતો. રાજૂને હંમેશાની જેમ કામ પતાવીને ઘરે ભાગવાની ઉતાવળ હતી અને પ્રશાંતને હંમેશની જેમ બિલકુલ ઉતાવળ ન હતી. એ ઘણીવાર એનું કામ અંધારા ઉતરવા માંડે ત્યાં સુધીમાં પૂરું કરતો અને પછી દિવાબત્તીના ટાણાની, એક એક કરીને ઊંચા મકાનોમાં ઝળહળતા અને વહી જતા ટ્રાફીકની લાલ-પીળી લાઈટનાં ચમકતા ટપકાંઓની જાદૂઈ દુનિયામાં ખોવાઈ જતો.આના જેવા અનેક કામના દિવસોએ પ્રશાંત આવી ભયજનક ઊંચાઈ પર બેઠો હોવા છતાં એક અનોખા આનંદનો અનુભવ કરતો. આંખો સામે ફેલાયેલો દિલધડક નજારો, સૂસવાટા સાથે વહેતી હવા એને જાણે પોતે દુનિયાની ટોચ પર હોય એવો અનુભવ થતો. આજે એના મનમાં સ્મરણોની ભરતી ચઢી હતી.
પ્રશાંતનું બાળપણ એક નાનકડા ગામડામાં વિત્યું હતું. એને ના-મોટા ઝાડ પર ચડવાનું બહુ ગમતું, ધીરે ધીરે એ એની મનગમતી પ્રવૃત્તિ, એક જાતનું વળગણ બની ગઈ. જ્યારે પણ એ નવરો પડે કે ઊંચામાં ઊંચા ઝાડને શોધીને સડસડાટ ચઢી જતો. ઝાડની ટોચ પરથી એને ગામનાં રમકડાંના હોય એવા ઘરો, લીલા રંગની વિવિધ રંગપૂરણીવાળા ખેતરો અને જંતુ જેવા લાગતા પ્રાણીઓને જોવાની ખૂબ મઝા પડતી.ધીરે ધીરે આ મનગમતી પ્રવૃત્તિ તેના માટે એક અનોખા આનંદ અને સંતોષનો સ્રોત બની ગઈ. વૃક્ષો પર કલાકો બેસી રહીને એની સમક્ષ રંગબેરંગી જીવ-જંતુઓ, વિવિધ પંખીઓ, તેમના ભાત-ભાતના માળા, ઈંડા, નવજાત બચ્ચાં,પાંદડાં અને ફૂલોનું એક અદ્ભુત વિશ્વ ખૂલી ગયું. તેના ગામના બીજા બાળકો માટે પણ ઝાડ પર ચઢવાની, રમવાની નવાઈ ન હતી, પણ પ્રશાંત એકલો જ જાણતો હતો કે ઊંચાઈઓ પર ચઢીને બેસવાનો રોમાંચ કેવો હોય. ઘણીવાર એ ઈલેક્ટ્રિક ટાવર પર પણ ચઢી જતો હતો પણ એકવાર એ માટે પોતાના પિતાના હાથનો માર ખાધા પછી એ સાહસ ફરી કરવાનું માંડી વાળ્યું હતું. આ ઝાડની ટોચ પરની દુનિયાએ એને ચિત્રકળા તરફ વાળ્યો. ભણવાનું એને ક્યારેય ફાવ્યું નહીં પણ ચિત્રકામમાં પૂરા માર્કસ લઈ આવતો. ચિત્રશિક્ષક એના દોસ્ત બની ગયા અને દાદી પછીની સૌથી પ્રિય વ્યક્તિ બની ગયા. એ એની ઝાડ પરની સાહસીક સફર દરમ્યાન જોયેલી જીવસૃષ્ટિનું એના ચિત્રશિક્ષક સામે વિસ્તાર થી વર્ણન કરતો અને એ એને બધું કેવી રીતે કાગળ પર રંગોથી કેવી રીતે ઉતારવું તે શિખવતા.
દાદીમાંની હુંફ અને વાર્તાઓની સુંદર, સરળ દુનિયાનો અચાનક દુઃખદ અંત આવી ગયો જ્યારે એનું ગામ ભૂકંપમાં લગભગ નાશ પામ્યું. એણે એનાં મા-બાપ અને વ્હાલાં દાદીમા ગુમાવ્યા, એથી વધુ એની બાળપણની સુંદર દુનિયા નાશ પામી.એના મામા, જે મુંબઈના એક ફિલ્મ સ્ટુડિઓમાં કામ કરતા હતા, આવીને પ્રશાંતને પોતાની સાથે મુંબઈ લઈ આવ્યા. પ્રશાંત દિવસો સુધી આઘાત અને શોકમાં મૂંગો રહ્યો. મામા સાથે સ્ટુડિઓમાં રોજ જતો અને કોઈ જાતના રસ વિના મૂંગા મૂંગા બધું જોયા કરતો.એના મામા બહુ દયાળુ અને સમજદાર માણસ હતા, એક નાનકડા ગામથી દુઃખદ સંજોગોમાં મુંબઈ જેવા મોટા શહેરમાં અચાનક આવી ગયેલા પ્રશાંતનું દુઃખ, એકલવાયાપણાની લાગણી સમજતા હતા. એ ક્યારેય પ્રશાંતને કાંઈ પણ કરવાનો દુરાગ્રહ રાખતા નહીં. હા, એ જ્યાં પણ કામે જતા ત્યાં પ્રશાંતને સાથે લઈ જતા. તેમને થતું કે પ્રશાંત નવું નવું જુએ અને એનું મન નવી વાતોમાં લાગે તો જૂની વાતોનું દુઃખ ભૂલતો જશે. એમણે પ્રશાંતને નજીકની મ્યુિનસીપલ સ્કૂલમાં દાખલ કર્યો. પણ એનું મન ભણવામાં ખાસ ચોંટ્યું નહીં, હા પહેલાંની જેમ ચિત્રકામના વિષયમાં પૂરા માર્કસ લઈ આવતો. જેમતેમ દસમું ધોરણ પાસ થયો અને મામાની ઓળખાણથી ફિલ્મના પોસ્ટર, સેટ વગેરે ચિતરવાનું કામ મળવા માંડ્યું.એને એના મામા સાથે રહેવાનું, બધે ફરવાનું ધીરે ધીરે ગમવા માંડ્યું. મામા જે પણ સ્ટુડિઓમાં જતા બધાની સાથે પ્રશાંતની ઓળખાણ કરાવતા અને એની કુશળ ચિત્રકારીના બધા સામે ખૂબ વખાણ કરતા.
એકવાર એક ફિલ્મ સ્ટુડિઓમાં ફિલ્મના શૂટિંગ દરમ્યાન એક લાઈટમેન આવ્યો ન હતો, કોઈકે પ્રશાંતના કાકાને પૂછી જોયું કે એની જગ્યા પર પ્રશાંત થોડા કલાક કામ કરી શકે, એમાં એક ઊંચા લોખંડની પાઈપથી બનેલા માંચડા પર ચઢીને ઊભા રહેવાનું હતું અને જ્યારે જેમ કહેવામાં આવે તેમ લાઈટને ઘૂમાવવાની હતી. જ્યારે પ્રશાંતને એના મામાએ પૂછ્યું ત્યારે પહેલી જ વાર એની આંખોમાં ખુશીનો ઝળહળાટ દેખાયો.એ જરાય ગભરાયા વગર માંચડા પર ઝડપભેર ચઢી ગયો. એની ઝડપ અને નિર્ભયતાથી ત્યાં હાજર રહેલા બધા ચક્તિ થઈ ગયા. પ્રશાંતના મામાને તેની સલામતીની ચિંતા થઈ પણ જ્યારે પ્રશાંતની ચપળતા જોઈ અને એને ખુશ જોયો એઓની ચિંતા દૂર થઈ ગઈ. આ ઘટના પછી તો પ્રશાંતને એવા ઘણા કામની ઑફર મળવા માંડી જેમાં ઊંચાઈ પર ચઢીને કાંઈ પેઈન્ટીંગ કરવાનું હોય. એટલે એ વખતે જ્યારે મોટા મોટા હોર્ડીંગ્સ પેઈન્ટ થતા હતા, ત્યારે બધા પ્રશાંતને સૌથી પહેલા યાદ કરતા. અને આમ કરતા કરતા એ આ સાવ અજાણ્યા શહેરને ક્યારે ચાહવા માંડ્યો અને ઊંચાઈઓથી દેખાતા શહેરની પોતાની સ્પ્નસૃષ્ટિમાં વસવા માંડ્યો, એને ખબર જ ન પડી.
આજે આ ઊંચાઈ પર બેસીને, સામે દેખાતી અદભુત દુનિયા જોઈને એને એની દાદી અને એની વાર્તાઓ બહુ યાદ આવી, ખાસ કરીને એને સૌથી વધારે ગમતી વામનઅવતાર. વામન એ ભગવાન વિષ્ણુનો પાંચમો અવતાર, જ્યારે બલિ રાજાની પરાક્રમી સેનાની વિજયકૂચથી ઈન્દ્રનું સિંહાસન જોખમમાં આવી ગયું ત્યારે ઈન્દ્ર અને બીજા દેવો ભગવાન વિષ્ણુની મદદ માંગવા ગયા. વામન બ્રામ્હણના વેશમાં બલિ રાજાનો જ્યાં યજ્ઞ ચાલતો હતો ત્યાં ગયા. જ્યારે એમને જે જોઈએ તે દાન આપવાનું બલિ રાજાએ વચન આપ્યું ત્યારે વામને પોતાના ત્રણ પગલાં જેટલી ભૂમિ માંગી. બલિ રાજાએ ખુશીથી આપવાની હા પાડી. એટલે વામન અવતારમાં રહેલા ભગવાન વિષ્ણુએ પોતાનું કદ અનેક ગણું વધારી દીધું, પહેલા અને બીજા પગલામાં પૃથ્વી અને સ્વર્ગ સમાવી લીધા, ત્રીજા પગલા માટે જગ્યા ન રહેતા બલિ રાજાએ પોતાનું મસ્તક ધરીને પાતાળમાં જવાનું સ્વીકારી લીધું. દાદી બલિ રાજાની વચનબધ્ધતા અને દાનવીરતાની વાત કરતી પણ પ્રશાંતને તો વામનનું અચાનક વિરાટ થઈ પોતાના પગલાંઓમાં સ્વર્ગ અને પૃથ્વી સમાવી લેવું અત્યંત રોમાંચકારી લાગતું. એને પોતાને પણ વામનની જેમ પોતાના પગલાંમાં ધરતી સમાવી લેવાનું મન થતું.
આજે હોર્ડિંગ્સની ઊંચી સ્લીંગ ઝૂલા પર બેસીને એને બાળપણનું વામન બનવાનું સપનું બહુ યાદ આવ્યું અને કેવું અજબ રીતે સાકાર થયું એનો આનંદ થયો.
– નેહલ

vamana_avatar-from-flickr-by-sudhamshu-hebbar-ran-ki-vav
वामन जी का शिलाचित्र, पाटण गुजरात। , source – wikipedia.org

देखा हुआ सा कुछ है तो सोचा हुआ सा कुछ – निदा फ़ाज़ली

देखा हुआ सा कुछ है तो सोचा हुआ सा कुछ
हर वक़्त मेरे साथ है उलझा हुआ सा कुछ

होता है यूँ भी रास्ता खुलता नहीं कहीं
जंगल-सा फैल जाता है खोया हुआ सा कुछ

साहिल की गिली रेत पर बच्चों के खेल-सा
हर लम्हा मुझ में बनता बिखरता हुआ सा कुछ

फ़ुर्सत ने आज घर को सजाया कुछ इस तरह
हर शय से मुस्कुराता है रोता हुआ सा कुछ

धुँधली सी एक याद किसी क़ब्र का दिया
और मेरे आस-पास चमकता हुआ सा कुछ
– निदा फ़ाज़ली

2016-summer-firefly-selects-spoon-and-tamago-1

 

The Old Friend – Michael Hettich

The Old Friend

calls to tell me he can’t see the same things
he saw yesterday; the book he was reading
last night has become an album of photographs
of his wife’s family back in the old country—
people he’s never even met—and his wife
herself has been replaced by the first girl he ever
asked out on a date. He tells me
how it snowed so hard that night, they’d made
a snowman instead of going to a movie
or a dance, so he’d fallen in love.
He says he’d stood still and let the snow
cover him while she danced around him.
Now his hands won’t move the way they used to,
and his voice speaks as though someone else were behind it,
like a puppeteer, someone not like him at all.
What am I to do? he asks. Sing the songs
you love most, I tell him, that might keep you intact.
And wait for me, I’m on my way. But when I get there,
he’s not in his house or garden, though his car
is sitting out front as usual, and his wife
is puttering in the rose bushes, singing
to the boom box set on the back porch, which churns out
golden oldies. Where has he gone?
I ask her. And she looks up with an odd expression
on her face and asks, Who do you mean, my love?
– Michael Hettich ( From Systems of Vanishing )

source: michaelhettich.com

MichaelMarch2010

सर्जना के क्षण – अज्ञेय

एक क्षण भर और
रहने दो मुझे अभिभूत
फिर जहाँ मैने संजो कर और भी सब रखी हैं
ज्योति शिखायें
वहीं तुम भी चली जाना
शांत तेजोरूप!

एक क्षण भर और
लम्बे सर्जना के क्षण कभी भी हो नहीं सकते!
बूँद स्वाती की भले हो
बेधती है मर्म सीपी का उसी निर्मम त्वरा से
वज्र जिससे फोड़ता चट्टान को
भले ही फिर व्यथा के तम में
बरस पर बरस बीतें
एक मुक्तारूप को पकते!
– अज्ञेय
(सच्चिदानंद हीरानंद वात्स्यायन “अज्ञेय” 7th March 1911-4th April 1987)

hqdefault

અભ્યાસ જાગ્યા પછી ભમવું નહીં – ગંગાસતી

અભ્યાસ જાગ્યા પછી બહુ ભમવું નહીં
ને ન રહેવું ભેદવાદીની સાથ રે
કાયમ રહેવું એકાંતમાં
ને માથે સદગુરુજીનો હાથ રે … અભ્યાસ જાગ્યા પછી

તીરથ વ્રત પછી કરવા નહીં
ને ન કરવા સદગુરુના કરમ રે,
એવી રે ખટપટ છોડી દેવી
જ્યારે જણાય માંહ્યલાનો મરમ … અભ્યાસ જાગ્યા પછી

હરિમય જ્યારે આ જગતને જાણ્યું
ત્યારે પ્રપંચથી રહેવું દુર રે,
મોહ સઘળો પછી છોડી દેવો
ને હરિને ભાળવા ભરપૂર રે … અભ્યાસ જાગ્યા પછી

મંડપ ને મેળા પછી કરવા નહીં
એ છે અધૂરિયાનાં કામ રે,
ગંગા સતી એમ બોલિયા પાનબાઈ
ભાળવા હોય પરિપૂર્ણ રામ રે …. અભ્યાસ જાગ્યા પછી
– ગંગાસતી ( ગંગાબાઇ ફહળુભા ગોહિલ 1846-1894 )

source: kavitakosh.org

ગઝલ – ભગવતીકુમાર શર્મા

અમે આંધી વચ્ચે તણખલાંના માણસ;
પીળા શ્વાસની તુચ્છ ઘટનાના માણસ.

ફટાણાંના માણસ, મરશિયાંના માણસ;
અમે વારસાગત સમસ્યાના માણસ.

‘કદી’ થી ‘સદી’ ની અનિદ્રાના માણસ;
પ્રભાતોની શાશ્વત પ્રતિક્ષાના માણસ.

અમે અમને મળવાને ઝૂરતા જ રહીએ;
સડકવન્ત ઝિલાતા ટોળાના માણસ.

શિખર? ખીણ? ધુમ્મસ? સૂરજ? કે કશું નૈં?
‘ટુ બી – નૉટ ટુ બી’ ની ‘હા-ના’ ના માણસ.

ભરત કોઈ ગૂંથતું રહે મોરલાનું;
અમે ટચ્ચ ટૂંપાતા ટહુકાના માણસ.

મળી આજીવન કેદ ધ્રુવના પ્રદેશે,
હતા આપણે મૂળ તડકાના માણસ.

ભગવતીકુમાર શર્મા
‘અમર ગઝલો’ માંથી

ind1112b
Prime Minister Atal Behari Vajpayee presenting “Paanchjanya Nachiketa Award” to veteran journalist Bhagwati Kumar Sharma for his contribution in the field of journalism, at a function in New Delhi (2000) from ‘The Tribune’

गांधीवादी सिद्धान्तों को जीवन में उतारने वाले गुजराती के यशस्वी पत्रकार श्री भगवती कुमार शर्मा का लेखन उनकी सत्यनिष्ठ, राष्ट्रवादी निर्भीक एवं निष्पक्ष अभिव्यक्ति का प्रमाण है।प्रधानमंत्री श्री अटल बिहारी वाजपेयी से नचिकेता सम्मान ग्रहण करते हुए श्री भगवती कुमार शर्मा

काँच के पीछे चाँद भी था – गुलज़ार

काँच के पीछे चाँद भी था

काँच के पीछे चाँद भी था और काँच के ऊपर काई भी
तीनों थे हम, वो भी थे, और मैं भी था, तनहाई भी

यादों की बौछारों से जब पलकें भीगने लगती हैं
सोंधी-सोंधी लगती है तब माज़ी की रुसवाई भी

दो-दो शक्लें दिखती हैं इस बहके-से आईने में
मेरे साथ चला आया है, आप का इक सौदाई भी

कितनी जल्दी मैली करता है पोशाकें, रोज़ फ़लक़
सुबह ही रात उतारी थी और शाम को शब पहनायी भी

ख़ामोशी का हासिल भी इक लम्बी-सी ख़ामोशी थी
उन की बात सुनी भी हमने, अपनी बात सुनायी भी

कल साहिल पर लेटे-लेटे, कितनी सारी बातें की
आप का हुंकारा न आया, चाँद ने बात करायी भी
गुलज़ार  (यार जुलाहे….)
सम्पादन यतीन्द्र मिश्र

FB_IMG_1479818488358