તરસ્યા હરણરૂપે – ગની દહીંવાલા

તરસ્યા હરણરૂપે

તમે હાજર હતાં એકાંતમાં વાતાવરણરૂપે,
સુખદ શ્વાસો સમય દેતો હતો એકેક ક્ષણરૂપે.

રૂદનનું બે ઘડી આતિથ્ય સ્વીકાર્યું છે આનંદે,
નિમંત્રણ છે તમોને પણ, પધારો સંસ્મરણ રૂપે.

દિવસ ધોળા કરે છે યાદ જ્યારે શ્યામ રજનીને,
તો એ આવી રહે છે મારા મનની મૂંઝવણરૂપે.

વલખતા વિશ્વના વલખાટનું હું મધ્યબિંદુ છું,
પડ્યો છું એના હૈયામાં વહેતા કોઈ વ્રણ રૂપે.

મૂકી છે દોટ બન્નેએ, હવે જે થાય તે સાચું,
જમાને ઝાંઝવારૂપે, અમે તરસ્યા હરણરૂપે.

અમે પણ કંઈ હકીકતરૂપ વાંચી છે વસંતોને,
દીઠાં છે ઓસબિંદુ પાન ઉપર અવતરણરૂપે.

‘ગની’ આ ગૂંગળામણ છે કોઈ મૂગાની વાચાસમ,
પ્રગટશે કોઈ દિવસ, કોઈમાં પણ કોઈ પણ રૂપે.
– ગની દહીંવાલા
સુખનવર શ્રેણી
સંપાદન: ચિનુ મોદી,કૈલાસ પંડિત.

હું – ગની દહીંવાલા

હું

રસ્તામાં નિજના ભારથી ભાંગી પડેલ હું,
મારી જ આસપાસમાં ટોળે વળેલ હું.

કંઈ ઠાવકાં ઠરેલ શો સાબિત થયેલ હું,
પાંપણ ઉપરથી આંખમાં પાછો ફરેલ હું.

જીવન ભર્યું ભર્યું અને ભયથી ભરેલ હું,
લાખેણી લાગણીની લગોલગ ઊભેલ હું.

વાતાવરણના મોભથી નેવાં વહી રહ્યાં,
ભીના સમયના આંગણે પલળી ગયેલ હું.

નીકળી હતી ચમનથી નનામી વસંતની,
સાથે થયો’તો નિજને ઉપાડી ઊભેલ હું.

વાણી વિના વિષાદને વાચા અપાવવી,
મોઢે નિરાંતે આવીને બેસી ગયેલ હું.

ઊકલી જશે દુઃખોની સમસ્યા બધી ‘ગની’,
તો ક્યાં જઈશ શેષ રૂપે રહી ગયેલ હું?

ગની દહીંવાલા
સુખનવર શ્રેણી
સંપાદન : ચિનુ મોદી, કૈલાસ પંડિત

Gani Dahiwala_thumb

ગઝલ ગુચ્છ – 8 રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન’

ગઝલ ગુચ્છ – 8

એ ભલે લાગે છે અક્ષર મોકલું છું,
ઘૂઘવ્યા ભીતર એ સાગર મોકલું છું.

તું સ્વયમ્ ઝળહળ છે જાણું છું છતાંયે
કોડિયું મારું આ થરથર મોકલું છું.

થઈ ગયું મોડું પડ્યું જન્મોનું છેટું,
તો ય લાગે છે સમયસર મોકલું છું.

હાંસિયામાં ક્યાં લગી ઊભું રહે એ,
તેં કદી દોર્યું ‘તું એ ઘર મોકલું છું.

નામ, જાતિ, ધર્મ તો આ દેહને છે,
છે બધાથી પર એ ભીતર મોકલું છું.

તેં સતત ઝંખ્યો ને હું ઊજવી શક્યો ના,
એ જ હા, હા એ જ અવસર મોકલું છું.
રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન’
(કોઈ તારું નથી માંથી)

mqdefault

ગઝલ – રમેશ પારેખ

કેટલાક મારા પ્રિય અશઆર

એક વરસાદનું ટીપું અમે છબીમાં મઢ્યું,
ત્યારથી ભેજભર્યા ઓરડા કોરા ન થયા.
.. .. .. ..
હા, કાલે ઊંઘમાં પલળી ગયાં તાં સપનાંઓ,
જુઓને, સૂકવ્યાં છે આજ અહીં અગાસીએ.
. . . . . .
મને ખબર છે ભરી તી મેં પેનમાં શાહી,
લખું તો કાગળો ઉપર સમુદ્ર વહી આવ્યો.
.. .. .. ..
આ મારો હાથ પઢે કોરા કાગળોમાં નમાઝ,
કલમઘસુને હવે ખ્યાલ ખુદાનો આવ્યો.
. . . . .
અને એ ઘટનામાં આકાશ સંડોવાય સતત,
સાવ ફાટેલ છે મારી પતંગ યાદ આવે.
… … …
આ મારા હાથ હાથ નહીં વાદળું જો હોત,
તો આંગળીની ધારે હું વરસી શકત બધું.
. . . . .
છે, પથ્થરોથી સખત છે આ શાહીનું ટીપું,
પીડાની મૂર્તિઓ કંડારવી ક્યાં સહેલી છે?
– – – – –
લખ્યો છે મારી હયાતીનો એક દસ્તાવેજ,
બંધ પરબીડિયું છું હું છતાં ટપાલ નથી.
.. .. .. ..
ક્ષણોને સાટવું, સૂંઘું ને મુક્ત છોડી દઉં,
હું તો પારેખ છું પારેખ, કોટવાલ નથી

……. …….. …….. ….

માગ માગ

ગુલાલ માગ, ગરલ માગ, કે ગમે તે માગ,
પરંતુ હે રમેશ, આ સમય કહે તે માગ.

આ તારા શ્વાસ મસાલોભરેલું પંખી છે,
કોઈ મ્યુિઝયમમાં હવે એને ગોઠવે તે માગ.

જડે એ ઘટનામાં ગર્ભિત હો એનું ખોવાનું,
તો હાથ વ્યર્થ ધૂળધૂળ ના રમે તે માગ.

રાતના છાંયામાં ઢંકાઈ જાય છે મૃગજળ,
હે આંખ, જા અને સવાર ના પડે તે માગ.

ઊડે પતંગિયું તે પણ ગણાતું અફવામાં,
આ સગ્ગી આંખ તો આંખોવગી રહે તે માગ.

સૂર્ય ઘરમાં ઉગાડવાની જીદ છોડી દે.
આ ઠરતા કોડિયા પાસેથી જે મળે તે માગ.

એક ઘડિયાળ ધબકતી રહે છે ઘટનામાં,
કદીક તારું ધબકવું તને મળે તે માગ.

માગવા પર તો પ્રતિબંધ નથી, માગી જો,
કદીક લોહીની દીવાલો ફરફરે તે માગ.

છે શ્વાસ ટેવ, નજર ટેવ, ટેવ છે સગપણ,
હવે રમેશ, બીજી ટેવ ના પડે તે માગ.

– રમેશ પારેખ ( 3/12/76, 4/12/76, 5/12/76, 9/12/76)
રમેશ પારેખની શ્રેષ્ઠ ગઝલોમાંથી
સંપાદક:રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન’

 

Ramesh Parekh

देखा हुआ सा कुछ है तो सोचा हुआ सा कुछ – निदा फ़ाज़ली

देखा हुआ सा कुछ है तो सोचा हुआ सा कुछ
हर वक़्त मेरे साथ है उलझा हुआ सा कुछ

होता है यूँ भी रास्ता खुलता नहीं कहीं
जंगल-सा फैल जाता है खोया हुआ सा कुछ

साहिल की गिली रेत पर बच्चों के खेल-सा
हर लम्हा मुझ में बनता बिखरता हुआ सा कुछ

फ़ुर्सत ने आज घर को सजाया कुछ इस तरह
हर शय से मुस्कुराता है रोता हुआ सा कुछ

धुँधली सी एक याद किसी क़ब्र का दिया
और मेरे आस-पास चमकता हुआ सा कुछ
– निदा फ़ाज़ली

2016-summer-firefly-selects-spoon-and-tamago-1

 

ગઝલ – ભગવતીકુમાર શર્મા

અમે આંધી વચ્ચે તણખલાંના માણસ;
પીળા શ્વાસની તુચ્છ ઘટનાના માણસ.

ફટાણાંના માણસ, મરશિયાંના માણસ;
અમે વારસાગત સમસ્યાના માણસ.

‘કદી’ થી ‘સદી’ ની અનિદ્રાના માણસ;
પ્રભાતોની શાશ્વત પ્રતિક્ષાના માણસ.

અમે અમને મળવાને ઝૂરતા જ રહીએ;
સડકવન્ત ઝિલાતા ટોળાના માણસ.

શિખર? ખીણ? ધુમ્મસ? સૂરજ? કે કશું નૈં?
‘ટુ બી – નૉટ ટુ બી’ ની ‘હા-ના’ ના માણસ.

ભરત કોઈ ગૂંથતું રહે મોરલાનું;
અમે ટચ્ચ ટૂંપાતા ટહુકાના માણસ.

મળી આજીવન કેદ ધ્રુવના પ્રદેશે,
હતા આપણે મૂળ તડકાના માણસ.

ભગવતીકુમાર શર્મા
‘અમર ગઝલો’ માંથી

ind1112b
Prime Minister Atal Behari Vajpayee presenting “Paanchjanya Nachiketa Award” to veteran journalist Bhagwati Kumar Sharma for his contribution in the field of journalism, at a function in New Delhi (2000) from ‘The Tribune’

गांधीवादी सिद्धान्तों को जीवन में उतारने वाले गुजराती के यशस्वी पत्रकार श्री भगवती कुमार शर्मा का लेखन उनकी सत्यनिष्ठ, राष्ट्रवादी निर्भीक एवं निष्पक्ष अभिव्यक्ति का प्रमाण है।प्रधानमंत्री श्री अटल बिहारी वाजपेयी से नचिकेता सम्मान ग्रहण करते हुए श्री भगवती कुमार शर्मा

અહીંથી જવાય – કિસન સોસા

એવા વળાંક પર હવે ઊભો છે કાફલો
અહીંથી જવાય રણ તરફ, અહીંથી નદી તરફ.

અહીંથી હું શ્વેત શ્વેત કૈં સ્વપ્ને લચી શકું
અહીંથી હું અંધકારની ખીણે ખરી શકું
અહીંથી હું ભવ તરી શકું – અહીંથી ડૂબી શકું
અહીંથી જવાય ક્ષણ તરફ, અહીંથી સદી તરફ
અહીંથી જવાય રણ તરફ, અહીંથી નદી તરફ

અહીંથી ઉમંગ ઊડતા અવસરમાં જઈ વસું
કે કાળમીંઢ વેદનાના દરમાં જઈ વસું
અહીંથી હું કબ્રમાં કે પછી ઘરમાં જઈ વસું
અહીંથી જવાય હમણાં તરફ, અહીંથી કદી તરફ
અહીંથી જવાય રણ તરફ, અહીંથી નદી તરફ
કિસન સોસા ( 4 એપ્રિલ, 1939 born )
અમર ગઝલો
સંપાદક
ડૉ. એસ. એસ. રાહી
રાજેશ વ્યાસ મિસ્કીન

kisan

ગઝલ – લક્ષ્મી ડોબરિયા

લક્ષ્મી ડોબરિયા, ગઝલસર્જકો માં એક માનભેર લેવાતું નામ. મારે અહીં એમનો પરિચય આપવાનો ન હોય. એમની વર્ચ્યુઅલ મૈત્રીનું મારે મન અદકેરું મહત્ત્વ છે. એમની રચનાઓ માં સ્વયંસિધ્ધાની ખુમારી સાથે એક દ્રષ્ટાની દ્રઢતા છે. જીવન ની ગહન સમજણ અને ડહાપણ ના મજબૂત પાયા પર રચાયેલી ગઝલોની ભાષા સૌમ્ય છે. ગંગાસતીની જેમ વીજને ઝબકારે પરોવાયેલા મોતી છે, સૂઝ અને સમજણ ના ટાંકણે કંડારેલું જીવનશિલ્પ છે.

મારા મનગમતા અશઆરમાંથી થોડા અહીં મૂક્યા છે, ફરી ફરીને વાંચવી ગમે એવી અનેક રચનાઓ છે, જે ક્યારેક સંતવાણી લાગે તો ક્યારેક સહ્રદયી મિત્રની ગોષ્ઠિ લાગે. એમના શબ્દો પર વિચારી જોશો તો જીવનની ગૂંચોને સરળતાથી ઉકેલી નાંખતા મંત્ર અને મર્મ મળી આવશે.

પોતીકો છે અવાજ ને પોતીકું મૌન છે,
અજવાળું લૈ ઉછીનું ગુજારો નથી કર્યો.

હોવાનો અર્થ એમ જોયો મેં
ઓસ પણ આફતાબ હોઈ શકે.

આ સમયની શારડીથી,
કેટલી ક્ષણ વાંસળી થઈ.

આંસુ જો કોઈના તને ના ભીંજવી શકે,
તર્પણને માટે ઘાટનો કૈં અર્થ સરસે નહિ.
……….
આ ગઝલ એમના સંગ્રહ “તાસીર જુદી છે” માંથી લીધેલ છે.

વરસાદમાં કદાચ ન ભીંજાય શક્ય છે,
આષાઢ એની આંખમાં દેખાય શક્ય છે.

જાગી જવા ક્યાં સૂર્યનું ઊગવું જરૂરી છે?
પ્રશ્રો વડે ઉજાસ થઈ જાય, શક્ય છે.

તું તારું કદ વધારવા દોડ્યા કરે છે પણ,
અંતે તો ભીતરે તું સમેટાય, શક્ય છે.

ઓળખ મને જો મારી, મળી જાય તો પછી,
એના સુધી એ રીતથી પ્હોંચાય શક્ય છે.

ખાલીપણાંનું મૂલ્ય સવાયું કરી જવા,
ખાલીપો આ ગઝલમાં વલોવાય, શક્ય છે.
લક્ષ્મી ડોબરિયા
તાસીર જુદી છે (2015)

12670885_875540692557426_8553832505517998860_n

ग़ज़ल – दाग़ देहलवी

आशिक़ी से मिलेगा ऐ ज़ाहिद
बंदगी से ख़ुदा नहीं मिलता

दाग़ देहलवी

879big

काबे की है हवस कभी कू-ए-बुताँ की है
मुझ को ख़बर नहीं मिरी मिट्टी कहाँ की है

सुन के मिरा फ़साना उन्हें लुत्फ़ आ गया
सुनता हूँ अब कि रोज़ तलब क़िस्सा-ख़्वाँ की है

पैग़ाम-बर की बात पर आपस में रंज क्या
मेरी ज़बान की है न तुम्हारी ज़बाँ की है

कुछ ताज़गी हो लज़्ज़त-ए-आज़ार के लिए
हर दम मुझे तलाश नए आसमाँ की है

जाँ-बर भी हो गए हैं बहुत मुझ से नीम-जाँ
क्या ग़म है ऐ तबीब जो पूरी वहाँ की है

हसरत बरस रही है हमारे मज़ार पर
कहते हैं सब ये क़ब्र किसी नौजवाँ की है

वक़्त-ए-ख़िराम-ए-नाज़ दिखा दो जुदा जुदा
ये चाल हश्र की ये रविश आसमाँ की है

फ़ुर्सत कहाँ कि हम से किसी वक़्त तू मिले
दिन ग़ैर का है रात तिरे पासबाँ की है

क़ासिद की गुफ़्तुगू से तसल्ली हो किस तरह
छुपती नहीं वो बात जो तेरी ज़बाँ की है

जौर-ए-रक़ीब ओ ज़ुल्म-ए-फ़लक का नहीं ख़याल
तशवीश एक ख़ातिर-ए-ना-मेहरबाँ की है

सुन कर मिरा फ़साना-ए-ग़म उस ने ये कहा
हो जाए झूट सच यही ख़ूबी बयाँ की है

दामन संभाल बाँध कमर आस्तीं चढ़ा
ख़ंजर निकाल दिल में अगर इम्तिहाँ की है

हर हर नफ़स में दिल से निकलने लगा ग़ुबार
क्या जाने गर्द-ए-राह ये किस कारवाँ की है

क्यूँकि न आते ख़ुल्द से आदम ज़मीन पर
मौज़ूँ वहीं वो ख़ूब है जो सुनते जहाँ की है

तक़दीर से ये पूछ रहा हूँ कि इश्क़ में
तदबीर कोई भी सितम-ए-ना-गहाँ की है

उर्दू है जिस का नाम हमीं जानते हैं ‘दाग़’
हिन्दोस्ताँ में धूम हमारी ज़बाँ की है

कू-ए-बुताँ-street of the idols,क़िस्सा-ख़्वाँ-a story teller, a reciter of tales,पैग़ाम-बर-a messenger, an envoy,लज़्ज़त-ए-आज़ार-pleasure of pain,जाँ-बर-beloved,नीम-जाँ-half dead,हसरत-unfulfilled desire,वक़्त-ए-ख़िराम-ए-नाज़-time of beloved’s promenade,हश्र-doomsday, resurrection, tumult,रविश-pathway/manners-अंदाज़, मिज़ाज, पासबाँ-watchman, sentinel, Guard, Keeper,तशवीश-anxiousness/ apprehension,ख़ातिर-ए-ना-मेहरबाँ-for unkind,नफ़स-soul/ spirit/ self,ख़ुल्द-paradise, heaven,मौज़ूँ-well-balanced, well-adjusted, fit, तदबीर-advice, solution, arrangement, order, सितम-ए-ना-गहाँ-unexpected oppression/tyranny, zaahid-hermit, devotee, abstinent, religious devout.

DAGH DEHLVI
1831-1905
Last of classical poets who celebrated life and love. Famous for his playfulness of words (idioms/ phrases).
source : rekhta.org

ગઝલ – ચિનુ મોદી ‘ઈર્શાદ’

ક્ષર દેહ છોડી અ-ક્ષર દેહસ્વરુપ થયેલા હ્રદયસ્થ શ્રી ચિનુ મોદીને
હ્રદયપૂર્વક શ્રધ્ધાંજલિ!🌸

છે ધધખતું પણ ઉપરથી શાંત, હોં,
વૃદ્ધ બનતાં પ્રાપ્ત આ એકાંત, હોં.

કંઈક એ જોઈ ગયો છે ત્યારથી,
ચિત્ત-ચક્ષુ બેય સરખાં શાંત, હોં.

જેમ જળમાં અન્નનો દાણો ફૂલે,
વૃત્તિનું આવું હતું વૃત્તાંત, હોં.

માપસરની વેદના ખપતી નથી,
એ વધે અનહદ તો છે વેદાંત, હોં.

કેટલાં કીધાં જતન ‘ઈર્શાદ’ તેં ?
છેક છેલ્લે તોય છે, દેહાંત, હોં.

– ચિનુ મોદી ( 1939-2017)

Gujarati_author_Chinu_Modi