ઍશ-ટ્રે – અમૃતા પ્રીતમ ऐश ट्रे – अमृता प्रीतम

ऐश ट्रे

इलहाम के धुएँ से लेकर
सिगरेट की राख तक
उम्र की सूरज ढले
माथे की सोच बले
एक फेफड़ा गले
एक वीयतनाम जले…

और रोशनी
अँधेरे का बदन ज्यों ज्वर में तपे
और ज्वर की अचेतना में –
हर मज़हब बड़राये
हर फ़लसफ़ा लंगड़ाये
हर नज़्म तुतलाये
और कहना-सा चाहे
कि हर सल्तनत
सिक्के की होती है, बारूद की होती है
और हर जन्मपत्री –
आदम के जन्म की
एक झूठी गवाही देती है।

पैर में लोहा डले
कान में पत्थर ढले
सोचों का हिसाब रुके
सिक्के का हिसाब चले
और मैं आदि-अन्त में बनता
माँस की एक ऐश ट्रे
इलहाम के धुएँ से लेकर
सिगरेट की राख तक
मैंने जो फ़िक्र पिये
उनकी राख झाड़ी थी
तुम भी झाड़ सकते हो

और चाहो तो माँस की
यह ऐश ट्रे मेज़ पर सजाओ
या गांधी, लूथर और कैनेडी कहकर
चाहो तो तोड़ सकते हो –

Translation in hindi

from (www.kavitakosh.org )

.  .  .  .  .  .  .

ઍશ-ટ્રે

આધ્યાત્મિકતાના ધુમાડાથી માંડીને
સિગારેટની રાખ સુધી
આયુષ્યનો સૂરજ ઢળે
માથાના વિચારો બળે
એક ફેફસું ગળે
એક વિયેટનામ બળે

અને રોશની-
અંધારાનું શરીર જેમ તાવમાં તપે
અને તાવની અચેતનામાં-
પ્રત્યેક ધર્મ બબડે
પ્રત્યેક ફિલોસોફી લંગડાય
પ્રત્યેક ગીત તોતડાય
અને કહેવા ઝંખે
કે પ્રત્યેક સલ્તનત
સિક્કાઓની હોય છે, દારૂગોળાની હોય છે.
અને પ્રત્યેક જન્માક્ષર
આદમના જન્મની
એક જૂઠી સાક્ષી આપે છે.

પગ લોખંડથી કળે
કાનમાં પથ્થર ઢળે
વિચારોના હિસાબ અટકે
સિક્કાના હિસાબ ચાલે
અને હું આદમ-અંતે બનું
માંસની એક ઍશ-ટ્રે
અધ્યાત્મના ધુમાડાથી માંડીને
સિગારેટની રાખ સુધી
મેં જે ફિકરચિંતા પીધી
એની રાખ ખંખેરી હતી
તમે પણ ખંખેરી શકો છો

અને ઈચ્છો તો માંસની
આ ઍશ-ટ્રે ટેબલ પર સજાવો
અથવા ગાંધી, લ્યૂથર અને કેનેડી કહીને
ઈચ્છો તો તોડી શકો છો……

અમૃતા પ્રીતમ – પ્રતિનિધિ કવિતા
અનુવાદ : જયા મહેતા

AmritaPritam-d

बातें – વાતો – અમૃતા પ્રીતમ – પ્રતિનિધિ કવિતા અનુવાદ : જયા મહેતા

बातें
आ साजन, आज बातें कर लें…

तेरे दिल के बाग़ों में
हरी चाह की पत्ती-जैसी
जो बात जब भी उगी,
तूने वही बात तोड़ ली

हर इक नाजुक बात छुपा ली,
हर एक पत्ती सूखने डाल दी

मिट्टी के इस चूल्हे में से
हम कोई चिनगारी ढूँढ़ लेंगे
एक-दो फूँफें मार लेंगे
बुझती लकड़ी फिर से बाल लेंगे

मिट्टी के इस चूल्हे में
इश्क़ की आँच बोल उठेगी
मेरे जिस्म की हँडिया में
दिल का पानी खौल उठेगा

आ साजन, आज पोटली खोल लें
हरी चाय की पत्ती की तरह
वहीं तोड़-गँवाई बातें
वही सँभाल सुखाई बातें
इस पानी में डाल कर देख,
इसका रंग बदल कर देख

गर्म घूँट इक तुम भी पीना,
गर्म घूँट इक मैं भी पी लूँ
उम्र का ग्रीष्म हमने बिता दिया,
उम्र का शिशिर नहीं बीतता

आ साजन, आज बातें कर लें…

.  .   .  .   .  .   .  .   .  .  .

વાતો

આવ વ્હાલમ આજે વાતો કરી લઈએ…

તારા દિલના બાગમાં
લીલી ચાની પાંદડી જેવી
કોઈ વાત જ્યારે પણ ઊગી
તેં એ જ વાત ચૂંટી લીધી.

દરેક નાજુક વાત છુપાવી દીધી,
દરેક પાંદડી સુકાવા નાંખી દીધી

માટીના આ ચૂલામાંથી
આપણે કોઈ ચિનગારી શોધી લેશું
એકબે ફૂંક મારી લેશું
બુઝાતું લાકડું ફરીથી સળગાવી લેશું

માટીના આ ચૂલામાં
પ્રેમની આંચ બોલી ઊઠશે
મારા શરીરની હાંડલીમાં
દિલનું પાણી ઊકળી ઊઠશે.

આવ સાંવરિયા, આજ ખોલ ગઠરિયાં….

લીલી ચાની પાંદડીની જેમ
એ જ ચૂંટેલી-ખોયેલી વાતો
એ જ સાંભળેલી સુકવેલી વાતો
આ પાણીમાં નાંખીને જો,
એનો રંગ બદલીને જો

ગરમ ઘૂંટડો એક તું પણ પીજે,
ગરમ ઘૂંટડો એક હું પણ પી લઉં.
જિંદગીની ગ્રીષ્મ આપણે વિતાવી દીધી,
જિંદગીની પાનખર નથી વીતતી

આવ વ્હાલમ, આજે વાતો કરી લઈએ…..

અમૃતા પ્રીતમ – પ્રતિનિધિ કવિતા
અનુવાદ : જયા મહેતા

PARIS - MARCH 30: Indian writer Amrita Pritam poses on March 30, 1983 in Paris,France. (Photo by Ulf Andersen/Getty Images)
PARIS – MARCH 30: Indian writer Amrita Pritam poses on March 30, 1983 in Paris,France. (Photo by Ulf Andersen/Getty Images)

 

 

 

शहर -अमृता प्रीतम – चुनी हुई कवितायें

images

 

मेरा शहर एक लम्बी बहस की तरह है
सड़कें – बेतुकी दलीलों-सी…
और गलियाँ इस तरह
जैसे एक बात को कोई इधर घसीटता
कोई उधर

हर मकान एक मुट्ठी-सा भिंचा हुआ
दीवारें-किचकिचाती सी
और नालियाँ, ज्यों मुँह से झाग बहता है

यह बहस जाने सूरज से शुरू हुई थी
जो उसे देख कर यह और गरमाती
और हर द्वार के मुँह से
फिर साईकिलों और स्कूटरों के पहिये
गालियों की तरह निकलते
और घंटियाँ-हार्न एक दूसरे पर झपटते

जो भी बच्चा इस शहर में जनमता
पूछता कि किस बात पर यह बहस हो रही?
फिर उसका प्रश्न ही एक बहस बनता
बहस से निकलता, बहस में मिलता…

शंख घंटों के साँस सूखते
रात आती, फिर टपकती और चली जाती

पर नींद में भी बहस ख़तम न होती
मेरा शहर एक लम्बी बहस की तरह है….

अमृता प्रीतम – चुनी हुई कवितायें

A P

મારું સરનામું – અમૃતા પ્રીતમ, मेरा पता – अमृता प्रीतम

તારા પ્રેમનું એક ટીપું
એમાં ભળી ગયું હતું
તેથી મેં જિંદગીની
બધી કડવાશ પી લીધી….
. . . . . . .

FB_IMG_1431748122143

મારું સરનામું

આજે મેં
મારા ઘરનો નંબર ભૂંસી નાખ્યો
અને ગલીને માથે લાગેલું
ગલીનું નામ હઠાવી નાંખ્યું છે
અને પ્રત્યેક રસ્તાની
દિશાનું નામ ભૂંસી નાંખ્યું છે
પરંતુ તમારે જો ખરેખર મને પામવી હોય
તો પ્રત્યેક દેશનાં, પ્રત્યેક શહેરનાં,
પ્રત્યેક ગલીનાં બારણા ખખડાવો
આ એક શાપ છે અને વરદાન છે
જ્યાં કયાંયે
મુક્ત આત્માની ઝાંખી થાય
– તો માનજો, એ મારું ઘર છે.

અમૃતા પ્રીતમ – પ્રતિનિધિ કવિતા
અનુવાદ : જયા મહેતા

.  .  .  .  .

मेरा पता

आज मैंने
अपने घर का नम्बर मिटाया है
और गली के माथे पर लगा
गली का नाम हटाया है
और हर सड़क की
दिशा का नाम पोंछ दिया है
पर अगर आपको मुझे ज़रूर पाना है
तो हर देश के, हर शहर की,
हर गली का द्वार खटखटाओ
यह एक शाप है, यह एक वर है
और जहाँ भी
आज़ाद रूह की झलक पड़े
— समझना वह मेरा घर है।

Translation in hindi

from  (www.kavitakosh.org )

AP 2