હાઈકુ

જળમાં ચન્દ્ર; ભાંગતો ફરી ફરી, હજી પણ ત્યાંનો ત્યાં જ. – ચોશ્યુ * * * * * * લગભગ માનવામાં ન આવે એવી રીતે ઝેન કવિઓએ વાત કહી છે. કોઈ પણ ભાષા આટલી ઊંચાઈએ નથી પહોંચી શકી. ચોશ્યુ કહે છેઃ જળમાં ચન્દ્ર ભાંગતો ફરી ફરી ….. કારણ કે દરેક વખતે પવન આવે, તરંગ ઊઠે, ચન્દ્ર…

Read More

અંધાર અને અજવાશની સીમા પર

એક નાનકડો વળાંક છે અને શરૂ થાય છે એ વાંકો ચૂકો રસ્તો આજે બન્યો છે રાજમાર્ગ વિશાળ મંડપ એની બંને તરફ ઝૂલતી ઝળહળતી રોશનીની સેર વિસ્તારના શ્રીમંત વેપારીઓના નામના બેનરની કમાનો પસાર થતાં નજર સ્હેજ બાજુએ વળી એક અંધારભર્યા ઓરડામાં એક ટમટમતું કોડિયું, કાળીમેશ દિવાલો ને તાકતી એક શૂન્યમનસ્ક ચીંથરેહાલ મનુષ્યાકૃતિ. અંધકાર અને અજવાશની સીમારેખા…

Read More

ચૂંટેલા શેર – અઝીઝ ટંકારવી

ચૂંટેલા શેર જે પ્હેરીને મસ્ત રહે તું એવું પ્હેરણ પ્હેર હવે તો * કોરો કાગળ વાંચી લે જે લોકો એવા જ્ઞાત જ ક્યાં છે? * હોવાની ફરિયાદો ના કર હોવું દુઃખતી રગ છે બાવા * તે છતાં તું દર્દ દે છે સામટાં આપણા બેમાં કદીયે વેર ના * બુદબુદાની જેમ હું તણાયો છું ખુદના કુરુક્ષેત્રમાં…

Read More

તને મેં ચાહી છે – ઉશનસ્

તને મેં ચાહી છે (ખંડ – શિખરિણી) તને મેં ચાહી છે અનહદ, કશા કારણ વિના; ન કે જીવ્યાનું ત્યજી દીધું પ્રિયે! હું તો મારે જીવ્યા કરું છું હજીયે! તને મેં ચાહી છે ચુપચુપ, કશા કારણ વિના, અને મેં પીધી છે પૃથ્વીય કશા ચાળણ વિના, પીધું પાંચે-ભૂતો તણું છલકતું પીણું- બૃહત્પાત્રે આથ્યો મધુરસ, ઝીણું- ઝીણું છિદ્રે…

Read More

આ રસ્તો – નીતા રામૈયા

આ રસ્તો આ રસ્તો મને ક્યારેક કઠે છે. એની પાર જવાને હું મથું છું, પણ એ મને પલોટે છે, રજોટે છે, વેરે ને વિખેરે છે. એની વચ્ચે જઈને માથું ઊંચકી શકાતું નથી. એમાં હાલ્યાં જતાં લોકોનાં ધણના ગોવાળિયા થવાતું નથી. એની બાજુએ વૃક્ષ થઈને ઊગી શકાતું નથી. અહીં જીવ્યા કરું છું, પણ હું અહીંનો જીવ…

Read More

શું છે ? – ભગવતીકુમાર શર્મા

શું છે? અરે, આ જન્મજન્માંતર તણું આવાગમન શું છે? પવન શું, પાણી શું,પૃથ્વીય શું ને અગન શું છે? આ માટીમાંથી જન્મી માટીમાં થાતું દફન શું છે? અગ્નિમાંથી પ્રગટી અગ્નિને ખોળે દહન શું છે? અમે બ્રહ્માંડની વિસ્તીર્ણતામાં વિસ્તરી ચાલ્યા; પછી નકશાઓ, સરહદ, વાડ કાંટાળી, વતન શું છે? અમે શ્વાસોની વચ્ચે ઝૂલતા અવકાશમાં વસીએ; કળી શું, મ્હેક…

Read More

કાગળને પ્રથમ તિલક – મુકેશ જોષી

કિતાબોય જૂની હું વાંચી શકું ના કે તારાં જ વાળેલાં પાનાં મળે મળે કોઈ ચિઠ્ઠી, મળે કોઈ પીંછું પછીથી પ્રસંગો જે ટોળે વળે *** મને સાચવી રાખવા તેં દીધેલું એ અડધુંક ચોમાસું છે મારી પાસે તને પાછું કરવા હવે મારો સૂરજ સવારેથી નીકળી જતો રે પ્રવાસે *** સ્મરણોનો લેપ છતાં દુઃખે છે હાડ ક્યાંક લાગે…

Read More

એક દીપક છે તારા હ્રદયમાં- There is a candle in the heart

એક દીપક છે તારા હ્રદયમાં એક દીપક છે તારા હ્રદયમાં તત્પર પ્રજળી ઊઠવાને. એક શૂન્યતા છે તારી સુરતામાં તત્પર ભરપૂરતા માટે. તને ય સાલે છે, ખરું ને? તને ય સાલે છે વિજોગ પ્રિયજનનો. એને ઈજન આપ કે તને છલકાવી મૂકે આલિંગન આપ અગ્નિને. જે વિપરીત સલાહ આપે છે એમને યાદ અપાવ કે આપમેળે જ પ્રગટી…

Read More

ચૂંટેલા શેર – અનિલ ચાવડા

આપણે અત્યાર થઈ ઊભા રહ્યા; ને- થઈ ગણતરી ફક્ત જૂનાની-નવાની. * * * હું ભીંત પર માથું પછાડું? રોજ છાતી કૂટું? રોવું? શું કરું? હું એક એવું સત્ય છું જે કોઈ દી સાચ્ચું જ પડવાનું નથી. * * * છે દેહ રૂનું પૂમડું ત્યાં વાત અટકી જાત તો સારું હતું, પણ આગમાં કાયમ રહેવાનું અને…

Read More

ચૂંટેલા અશઆર – બરકત વીરાણી ‘બેફામ’

જિંદગીની સૌ સમસ્યા હોય છે શ્રધ્ધા સમી, જો નહીં સમજાય તો કુદરત ખુદાની લાગશે. *** તેં ધડ્યા છે એકસરખા, એ જ તારી ભૂલ છે, હો ન જેમાં માણસાઈ એ ય માણસ લાગશે. *** ભૂલથી પણ કોઈ ના કરશો ખુદાની કલ્પના માનવીની દ્રષ્ટિએ તો એય માનવ લાગશે. *** થઈ જશે પોતે દિલાસા જિંદગીના દુઃખ બધાં, આ…

Read More

ને ધબકે છે નિઃશબ્દતા – અમિના સૈદ

ને ધબકે છે નિઃશબ્દતા કવિતામાં શબ્દો પૂર્વે હું હંમેશાં સાંભળું છું નિઃશબ્દતાને, પીઉં છું એના અસલ સ્રોતમાંથી પછી બધું થાય છે શબ્દાયમાન પૂરી થાય છે શોધ શબ્દની હું કહું છું ઃ કવિતામાં શબ્દો પૂર્વે હું હંમેશાં સાંભળું છું નિઃશબ્દતાને ને તું ઉત્તર વાળે છે ઃ જો હશે કોઈ ઈશ્વરનું અસ્તિત્વ તો એ ત્યાં જ હશે…

Read More

ડૂબ્યા… – માધવ રામાનુજ

ડૂબ્યા… આ સમયને પાર કરવા નીકળ્યા- ને જુઓ, એની જ પહેલી પળમાં ડૂબ્યા! સ્વચ્છ, પાવન, પારદર્શી વહેણ કેવું? દોડતાં પહોંચ્યા અને મૃગજળમાં ડૂબ્યા. નામ સંબંધોને નહોતું આપવાનું- નામ દીધું ને જુઓ, અંજળમાં ડૂબ્યા. જે દીવાએ સ્હેજ અજવાળું વધાર્યું- એ દીવાની મેશના કાજળમાં ડૂબ્યા. પ્રેમની વાતોય લાગી પ્રેમ જેવી, એમ ને એમ જ અમે અટકળમાં ડૂબ્યા.…

Read More

Eternity – Sitanshu Yashaschandra

Eternity The sun habitually cajoles men with red lollipops. Day is mother’s lap–in her colourfully printed sari one hides the face and rests. The whole day we keep hiding behind things but the night. A Jewish poet of Manhattan had said in my presence once “I love you, but I don’t like you.” When I…

Read More

સ્મરણો: એક કોલાજ – સિતાંશુ યશશ્ચંદ્ર

એક કોલાજ જરાક ઝડપી પવન સમાં એ કંઈક સતત ઉચ્ચરે. ડૂબી ગયેલાં વહાણ જેવાં મનનાં જળમાં ઠરે. માદક પેય બની આ સ્મરણો પાત્ર ભરી ઊભરાતાં. શહેરી લત્તે લત્તે અમથું કોલાહલિયું ગાતાં. એક અંજપાની કૂંપળ થઈ, વળ ખઈને ઊઘડે. પછી અણગમો પીળો પીળો વેરી ચોગમ પડે. આંખો બીડી ચૈત્ર માસની ભરબપ્પોરે બેઠાં. ડમરીઓના હાથ આખરે થાકી…

Read More

ચૂંટેલા શેર – જલન માતરી

ચૂંટેલા શેર શ્રધ્ધાનો હો વિષય તો પુરાવાની શી જરૂર? કુરઆનમાં તો ક્યાંય પયમ્બરની સહી નથી. … એના ઉપરથી લાગે છે થાશે ગઝલનું શું? સોમાંથી – એંશી આજે ગઝલકાર હોય છે. … નીતિને એ ગરીબોની મારી સલામ છે, એક જ છે ભાવ એમનો, મોંઘા થતા નથી. … સંપૂર્ણ રીતે હોય જે આ જગ મહીં સુખી, એવો…

Read More

I Want to Write , મારે લખવું છે

I Want to Write I want to write I want to write the songs of my people. I want to hear them singing melodies in the dark. I want to catch the last floating strains from their sob-torn throats. I want to frame their dreams into words; their souls into notes. I want to catch…

Read More

જે તને ઝળહળ કરે….ધૂની માંડલિયા

શબ્દ જ્યારે પણ સમજણો થાય છે, અર્થ ત્યારે કંકુવરણો થાય છે. જે તને ઝળહળ કરે…. આંસુ અવાજો ન કરે, ઘોંઘાટ કેવળ જળ કરે, ઘર તો સદા ધ્યાનસ્થ છે, ઉત્પાત સૌ સાંકળ કરે. વરસાદ ફૂલોને, સદા નવડાવતો આનંદથી, શણગારવાનું કામ એને પ્રેમથી ઝાકળ કરે. કેવા સિતમ યુગથી થયા ઈતિહાસમાં ક્યાં નોંધ છે? ધૃતરાષ્ટ્ર જેવો છે સમય,…

Read More

ગીતાંજલિ – ભાવાનુવાદ: ધૂમકેતુ

દુનિયામાં જે કંઈ સુંદર છે, તે વિયોગના અગ્નિમાંથી બહાર આવે છે. અનંત આકાશમાં વિહરતી અનેક રૂપમૂર્તિઓ એ બીજું કાંઈ નથી, આવી વિયોગ અવસ્થાની, કલ્પનાની પાંખે ચડી ગયેલી પરીઓ છે. આકાશી તારાઓ, આખી રાત, આવી મૂંગી વેદનાનાં કરુણ કાવ્યો, એક બીજા પ્રત્યે નેત્રસંકેતથી બોલ્યા કરે છે, અને એ જ કરુણ કાવ્યો, અંધારી રાતે વરસાદભીંજ્યાં પાંદડાંમાં આવીને,…

Read More

ગઝલ – મનોજ ખંડેરિયા

નયન માંજીને વિસ્મય આંજવાની આ તો કરણી છે કલમ છે હાથમાં, શું રંગ-ઝરતી ફૂલ-ખરણી છે. ચડું છું જે પગથિયાં એક ક્ષણમાં ગૂમ થઈ જાતાં અને પૂરી ન થાતી કેમે એવી આ નિસરણી છે. અહીંથી ત્યાં લગી છે પહોંચવાનું કેટલું દુષ્કર વિરહ છે વસમી વૈતરણી, જીવન પણ જીર્ણ તરણી છે. મળે છે સ્વચ્છ તડકો-ચાંદની-ઝાકળ ને વર્ષાજળ…

Read More

ગઝલ : રમેશ પારેખ

જેવો તેં ઓળખ્યો’તો હું એવો અસલમાં ખૂલી સ્હેજ પણ ક્યાં શકું છું? હું લઈ આંખ, પગ, મનનો ડૂચો રમેશાઈની ગાંસડીમાં ઊભો છું … … … આ તરફ ભીની દીવાસળી છે, ઓ તરફ તાતા વંટોળિયાઓ આપણે સહુના ઘરમાં ઠરેલા પાછા પેટાવવા છે દીવાઓ … … … પરપોટો સમયના હાથમાં આમ તો છું એક પરપોટો સમયના હાથમાં…

Read More